Here’s an article I wrote for the Hanoi Times. It was originally scheduled to be published around the time of the 80th anniversary independence celebrations last fall. The editor decided to publish it in connection with the 14th Party Congress this month. Follow this link for the original English version. Below is a Vietnamese translation.
Phát triển quốc gia là trách nhiệm chung
Mark A. Ashwill
27/01/2026 / 15:25
Sự cởi mở với thế giới, khả năng học hỏi từ các quốc gia khác – coi họ vừa là hình mẫu tích cực lẫn tiêu cực – cùng với việc biết cách điều chỉnh kiến thức và kinh nghiệm đó cho phù hợp với bối cảnh địa phương độc đáo đang mang lại những kết quả rõ rệt.
Việt Nam đang thể hiện sự tự tin và đà tiến về phía trước khi bước vào một giai đoạn phát triển mới sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, với tăng trưởng kinh tế bền vững, tiến bộ xã hội, quản trị thực tiễn, các chính sách bao trùm và ngoại giao linh hoạt.
The Hanoi Times giới thiệu quan điểm của Tiến sĩ Mark A. Ashwill, đồng sáng lập Capstone Education, người đã sống tại Việt Nam từ năm 1996 và trực tiếp chứng kiến quá trình chuyển mình của đất nước. Những suy ngẫm của ông nhấn mạnh cách mà tinh thần học hỏi cởi mở, sự đoàn kết dân tộc và đầu tư dài hạn cho giáo dục đang định hình triển vọng của Việt Nam trong một kỷ nguyên mới.
Sự cởi mở với thế giới, khả năng học hỏi từ các quốc gia khác – cả những tấm gương tích cực lẫn tiêu cực – và việc biết cách thích ứng những kiến thức, kinh nghiệm đó với bối cảnh địa phương độc đáo đang phát huy hiệu quả.
Trong khi nhiều quốc gia khác theo đuổi các chính sách thụt lùi và mang tính hủy hoại, bị cuốn vào bất ổn và chia rẽ nội bộ, Việt Nam đã nổi lên như một biểu tượng của hòa bình và ổn định – một quốc gia có tầm nhìn, đang đặt nền móng cho một tương lai thịnh vượng mang lại lợi ích cho mọi công dân.
Hàng thập kỷ tăng trưởng kinh tế phá kỷ lục, giảm nghèo, tuổi thọ và trình độ giáo dục ngày càng tăng là minh chứng rực rỡ cho thành công của đất nước. Cảm nhận về sự tiến bộ và đà phát triển của Việt Nam là một trong những lý do khiến tôi yêu thích việc sử dụng hashtag #AsianCentury trong các bài đăng mạng xã hội có liên quan.
Tinh thần đoàn kết của Việt Nam được thể hiện rõ nét trong các hoạt động kỷ niệm 80 năm độc lập gần đây. Là một người nước ngoài lần đầu đến Việt Nam vào năm 1996 – khi đất nước còn thuộc nhóm nghèo nhất thế giới – và là một “người tham gia – quan sát” trong câu chuyện trưởng thành của quốc gia này suốt 20 năm tại quê hương thứ hai là Hà Nội, tôi đã có cơ hội chứng kiến tận mắt mọi thăng trầm, những thành công rực rỡ cũng như các vấn đề nan giải.
Chính phủ nỗ lực làm những điều mà chính phủ cần làm: tạo điều kiện để cá nhân và cộng đồng sống an toàn và thịnh vượng, ứng phó với các thách thức trong nước và quốc tế, đồng thời hoạch định cho tương lai.
Điều này bao gồm cả người khuyết tật và trẻ em dân tộc thiểu số – những nhóm chịu tỷ lệ nghèo đói và suy dinh dưỡng cao hơn, đặc biệt ở vùng nông thôn và miền núi – gợi nhớ đến câu nói nổi tiếng của Pearl S. Buck rằng: “Thước đo của một nền văn minh là cách mà nó chăm sóc những thành viên yếu thế nhất.” Việt Nam đang nỗ lực bền bỉ để vượt qua phép thử này.
Trên hết, Việt Nam và người Việt mang tinh thần thực dụng – di sản của việc phải đối mặt với các vấn đề sinh tử trong suốt hàng nghìn năm lịch sử như chiến tranh, ngoại xâm, đói kém và di dời.
Một ví dụ mang tầm toàn cầu cho tinh thần thực dụng lan tỏa trong xã hội là chính sách đối ngoại dựa trên ngoại giao cây tre: thông minh và linh hoạt nhưng kiên cường; sẵn sàng uốn mình nhưng không gãy. Tôi và nhiều người trên thế giới ngưỡng mộ tinh thần dám nghĩ dám làm của người Việt – hiện thân sống động của những câu tục ngữ: “Cái khó ló cái khôn” và “Có chí thì nên.”
Điều duy nhất không đổi là sự thay đổi
Nhận thức rằng điều duy nhất không đổi là sự thay đổi, và theo truyền thống lâu đời của nghiên cứu so sánh, Việt Nam đã học từ những sai lầm của các quốc gia khác bằng cách thừa nhận trong cả lời nói lẫn chính sách rằng tiếp cận bình đẳng với giáo dục và đào tạo là điều kiện tiên quyết cho một xã hội thịnh vượng và công bằng.
Sự cởi mở với thế giới, khả năng học hỏi từ các quốc gia khác – cả tích cực lẫn tiêu cực – và việc thích ứng những kiến thức, kinh nghiệm đó với bối cảnh địa phương độc đáo đang phát huy hiệu quả.
Trong lĩnh vực giáo dục, điều này được minh chứng qua Nghị quyết 71, một cuộc cải cách giáo dục toàn diện, nhấn mạnh giáo dục và đào tạo là một trong những ưu tiên cao nhất của quốc gia. Nội dung bao gồm việc phát hành sách giáo khoa miễn phí cho tất cả học sinh, tăng lương giáo viên, đào tạo học sinh về trí tuệ nhân tạo và kỹ năng số, phổ cập giáo dục trung học cơ sở, đảm bảo tiếp cận giáo dục mầm non cho tất cả trẻ từ 3 đến 5 tuổi, và xóa bỏ học phí đối với các trường công lập.
Ở cấp địa phương, Hà Nội sẽ cung cấp bữa ăn miễn phí cho học sinh tiểu học – một ví dụ điển hình về việc bảo đảm tiếp cận bình đẳng. PGS.TS Nguyễn Kim Sơn, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (MoET), đã nói về “những cơ hội chưa từng có” trong một cuộc phỏng vấn gần đây tập trung vào Nghị quyết 71.
Những cải cách giáo dục sâu rộng này thừa nhận mối liên hệ không thể tách rời giữa giáo dục – đào tạo và tăng trưởng kinh tế, và rộng hơn là chất lượng cuộc sống. Điều này bao gồm nhu cầu về tư duy phản biện, sáng tạo và kỹ năng mềm cho đổi mới trong nền kinh tế số; năng lực ngoại ngữ vững vàng cho một tỷ lệ nhất định người dân (không chỉ tiếng Anh); mở rộng tiếp cận giáo dục chất lượng cao cho mọi người; và đào tạo nghề hiện đại để tạo ra lực lượng lao động lành nghề cho sản xuất, dịch vụ và các ngành công nghiệp mới nổi.
Nghị quyết 71 giải quyết – ở mọi cấp độ – các thách thức kinh tế có liên quan với nhau như thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, nâng cao năng suất lao động và chuẩn bị cho thanh niên tham gia đầy đủ vào một nền kinh tế luôn biến đổi, nơi “học cách học” quan trọng hơn những kiến thức có thể nhanh chóng lỗi thời.
Mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045 là tham vọng nhưng hoàn toàn khả thi.
Đồng thời, sự kết thúc của “lợi tức dân số” đang ở phía trước khi dân số già hóa nhanh do tỷ lệ sinh giảm và tuổi thọ tăng; ô nhiễm môi trường nổi lên như một vấn đề mang tính sống còn, kinh tế và chất lượng cuộc sống; sự phụ thuộc vào đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) cần được giảm bớt để các doanh nghiệp trong nước đủ mạnh và tiến lên các nấc thang cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tóm lại, tăng trưởng kinh tế cần chuyển dịch từ sản xuất chi phí thấp sang tăng trưởng giá trị cao, dựa trên năng suất, xanh và đổi mới. Giáo dục là một nhân tố then chốt trong quá trình này.
Giữa làn sóng cải cách, các bậc phụ huynh và nhà hoạch định chính sách không nên quên tầm quan trọng của sự cân bằng lành mạnh giữa học tập và cuộc sống, tạo điều kiện cho trẻ em ở mọi lứa tuổi theo đuổi sở thích, có thời gian ở một mình (không cầm thiết bị điện tử), vận động và vui chơi. Những ưu tiên này quan trọng không kém kiến thức và kỹ năng mà các em tiếp thu trong lớp học.
Không có “họ”, chỉ có “chúng ta”
Thủ tướng Phạm Minh Chính gần đây khẳng định rằng giáo dục là trách nhiệm chung của toàn xã hội, không chỉ riêng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Tôi xin đi xa hơn một bước và cho rằng sự phát triển của Việt Nam không chỉ là nhiệm vụ chính thức của Nhà nước mà là trách nhiệm của tất cả người Việt Nam và những người nước ngoài gắn bó lâu dài với đất nước này.
Theo tinh thần “cả làng cùng nuôi một đứa trẻ”, mỗi chúng ta đều có vai trò của mình – từ cách đối xử với người khác, văn hóa giao thông và ứng xử nơi công cộng, cách nuôi dạy con cái (những nhà lãnh đạo và công dân tương lai của đất nước), cho đến các biện pháp bảo vệ môi trường.
Một tương lai vàng
Một ca khúc tôi sáng tác bằng văn bản và âm nhạc do AI tạo ra mang tựa đề “Vietnam, You Shine Ever So Bright” là lời tri ân dành cho những thành tựu lịch sử của Việt Nam, một tương lai đầy hứa hẹn và vai trò then chốt của giáo dục – đào tạo trong câu chuyện đang mở ra này:
Ôi Việt Nam, bạn tỏa sáng rực ngời,
Câu chuyện kiên cường, ngọn hải đăng soi.
Từ vua Hùng xưa đến ngày nay vươn dậy,
Tương lai vàng son dưới bầu trời bất tận.
Rồng đã thức giấc, thế giới dõi theo,
Vùng đất kiên gan, bừng cháy khát khao.
Trí tuệ và tuổi trẻ chung tay dựng xây,
Ngày mai phồn vinh cho đất nước này.
Hãy hát cho Việt Nam, cho hôm qua và hôm nay,
Cho niềm hy vọng ngày mai vang mãi.
Qua mỗi bình minh, qua mỗi đêm dài,
Việt Nam ơi, bạn tỏa sáng không phai.
Tiến sĩ Mark A. Ashwill, người đã sống tại Việt Nam từ năm 2005, là đồng sáng lập Capstone Education – một công ty tư vấn giáo dục trọn gói với trụ sở chính tại Hà Nội và văn phòng chi nhánh tại TP. Hồ Chí Minh – một nhân chứng của lịch sử đang được viết nên và là người tham gia – quan sát trong câu chuyện thành công đầy sôi động và đang tiếp diễn của Hà Nội và Việt Nam.
Dưới đây là hai phiên bản của cùng một bài hát bằng tiếng Việt: Việt Nam tỏa sáng muôn ngàn ánh dương.
#1
#2
An International Educator in Vietnam 